terug naar overzicht

Leraren dienen een evenwicht te vinden tussen een klassieke manier van lesgeven en nieuwe lesvormen met tablets

Didactisch en pedagogisch handelen

Bij het begin van het Edutablet-project, vroegen we in enkele focusgroepen aan leraren uit tabletscholen wat volgens hen de opportuniteiten zijn van het gebruik van tablets in de klas. Ze gaven aan dat tablets hen de mogelijkheid zouden geven om leerlingen te laten samenwerken, om interactie in de klas te vergroten, om gedifferentieerd leren mogelijk te maken, en om motiverende oefeningen aan te bieden met game-elementen.

In ons contact met leraren en leerlingen, kregen we wel steevast dezelfde opmerking: Tablets zijn goed voor afwisseling. Variatie is belangrijk. Een combinatie tussen les met tablets en de klassieke les is ideaal.In een bevraging bij 487 leerlingen uit het Vlaamse secundair onderwijs, bleek inderdaad dat 62% tijdens de lessen liefst een combinatie ziet tussen ‘pen-en-papier’-lessen en tabletlessen.

Toch zien we dat het gebruiken van een tablet in de klas voor nieuwe lesvormen niet altijd even evident is. We zien in ons onderzoek dat ook leraren die tablets gebruiken in de klas, nog vaak terugvallen op klassiekere lesmethoden. Een typisch voorbeeld is het ‘boek-achter-glas’, waarbij de klassieke cursus in pdf op de tablet wordt gebruikt. Om de opportuniteiten van een tablet optimaal te benutten, is het belangrijk om ook de didactische methoden aan te passen, en deze nieuwe lesvormen af te wisselen met de klassiekere lesmethoden.

Bij het begin van het Edutablet-project, vroegen we in enkele focusgroepen aan leraren uit tabletscholen wat volgens hen de opportuniteiten zijn van het gebruik van tablets in de klas. Ze gaven aan dat tablets hen de mogelijkheid zouden geven om leerlingen te laten samenwerken, om interactie in de klas te vergroten, om gedifferentieerd leren mogelijk te maken, en om motiverende oefeningen aan te bieden met game-elementen. Om na te gaan of dit ook de heersende opvatting is buiten de tabletscholen, vroegen we aan 487 leerlingen uit het Vlaamse secundair onderwijs waarvoor ze tabletapplicaties vooral zouden willen inzetten. Samenwerking, interactie, communicatie en het uitwisselen van informatie kwamen hier uit als belangrijkste werkvormen. Uit een bevraging van 476 Vlaamse leraren bleek bovendien dat ook 70% van de leraren apps wil inzetten om interactie in de klas te faciliteren, en dat bovendien 82% apps wil inzetten om te differentiëren tussen leerlingen. 84% wil apps gebruiken om oefeningen aan te bieden tijdens de les. Ook ander onderzoek toont aan dat leraren en leerlingen die met tablets aan de slag gaan, dit naast de traditionele instructie-werkvormen vooral verwachten te gebruiken voor samenwerking in de klas, interactie tussen leerlingen en leraren en voor het maken van oefeningen (liefst gepersonaliseerd, en aangepast aan het tempo van de leerling). De verwachtingen liggen dus vooral in de lijn van meer (inter)actieve werkvormen, waarvan aangetoond is dat ze leiden tot betere en diepere verwerking van de leerstof (volgens de heersende onderwijskundige theorie van het constructivisme).

Hoewel tablets deze verschillende verwachtingen in principe zouden kunnen inlossen, stellen we vast dat vele leraren die tablets inzetten toch vooral kiezen voor meer traditionele instructie-vormen. Een typisch voorbeeld is het ‘boek-achter-glas’, waarbij de klassieke cursus in pdf op de tablet wordt gebruikt. Dit is met grote waarschijnlijkheid te wijten aan het gebrek aan apps die de vernieuwende werkvormen faciliteren. Dit maakt dat leraren zelf grote inspanningen moeten leveren om hun traditionele lessen om te zetten naar (inter)actieve tabletlessen.

In ons contact met leraren en leerlingen, kregen we wel steevast dezelfde opmerking wanneer het ging over tablets in het onderwijs: Tablets zijn goed voor afwisseling. Variatie is belangrijk. Een combinatie tussen les met tablets en de klassieke les is ideaal. In een bevraging bij 487 leerlingen uit het secundair onderwijs, bleek inderdaad dat 62% tijdens de lessen liefst een combinatie ziet tussen ‘pen-en-papier’-lessen en tabletlessen. De ideale les is dus een les waar technologie en boeken gemengd worden, waar online en offline gecombineerd worden, waar nieuwe en klassieke lesmethoden elkaar afwisselen: een les met blended learning.

Bovendien zagen we in ons onderzoek dat leerlingen die zelfstandig met de tablet aan de slag moesten, zonder klassikale momenten en zonder tussenkomst van de leraar, gefrustreerd raakten, de lessen met de tablets minder aangenaam ervaarden, en ook minder bijleerden. Het is dus belangrijk dat zelfs in zelfstandige opdrachten of groepsopdrachten, de rol van de leraar duidelijk gedefinieerd is. Hij of zij zorgt voor begeleiding op maat en geeft tijdig feedback tijdens de opdrachten. In het ideale geval wordt het gebruik van de tablet tijdens de les nog afgewisseld met klassikale momenten waarin feedback voorzien wordt (dit kan ook dmv. de tablet en het projectiescherm vooraan, zolang klassikale interactie mogelijk is).

Ten slotte is het belangrijk op te merken dat het gebruiken van een tablet in de klas voor nieuwe lesvormen niet altijd even evident is. We zien in ons onderzoek dat ook leraren die tablets gebruiken in de klas, nog vaak terugvallen op klassiekere lesmethoden. Deze methoden zijn leraar-gecentreerd: de leraar brengt de kennis over, meestal frontaal in de klas, naar zijn of haar leerlingen. De tablet wordt dan typisch ingezet als ‘boek-achter-glas’, waarbij de klassieke cursus in pdf op de tablet wordt gebruikt. Hoewel leraren zelf de opportuniteiten van tablets zien, zoals meer interactie en differentiatie toe in de klas, blijkt uit ons onderzoek ook dat leraren ondersteund moeten worden om hun didactische methoden aan te passen en zo de opportuniteiten van een tablet optimaal te benutten.



Het zou wel leuk zijn om af en toe zo les te hebben, maar niet heel de tijd. Je kan bijvoorbeeld kennis opdoen met de app en die dan samen met de leerkracht verwerken.

leerling Edutab-onderzoek, 2015

Poll Maker
Bronnen:
  • Montrieux, H., Vanderhoven, E., Raes, A., De Marez, L. & Schellens, T. (2016). Does the implementation of tablet devices in secondary education lead to learner-centered teaching approaches? A longitudinal study.
  • nodenonderzoek voorjaar 2014
  • interventie-onderzoek najaar 2014
  • interventie-onderzoek voorjaar 2015