terug naar overzicht

In hoeverre mag ik als leerkracht bij de voorbereiding van mijn lesmateriaal gebruik maken van andermans werk? (auteursrecht)

Deskundigheid

Als leerkracht heb je bij het voorbereiden van je les allicht wel al eens gebruik gemaakt van materiaal dat je op het internet gevonden hebt. Je hebt bijvoorbeeld een afbeelding gevonden via Google en deze verwerkt in een PowerPoint presentatie. Misschien heb je een leuk filmpje ontdekt via YouTube en wil je dit gebruiken als inleiding tot een les. Die afbeelding en dat filmpje zijn echter vaak auteursrechtelijk beschermd. Via het auteursrecht verkrijgt een auteur de exclusieve controle over het gebruik van zijn of haar werk. Alleen de auteur zal dus bepaalde handelingen kunnen verrichten met betrekking tot het door hem of haar gecreëerde werk. De auteur kan bijvoorbeeld overgaan tot het reproduceren of publiek mededelen van het werk. Met andere woorden, wanneer je een auteursrechtelijk beschermd werk wil gebruiken, dien je principieel de toestemming van de auteur te verkrijgen.

 

De wetgever heeft echter voorzien in enkele uitzonderingen op de exclusieve rechten van de auteur wanneer auteursrechtelijk beschermde werken worden gebruikt in een onderwijscontext. Het gebruik van een beschermd werk in een onderwijscontext is dan ook - in de door de wet bepaalde gevallen - toegestaan zonder de voorafgaande toestemming van de auteur. De meest relevante uitzonderingen voor digitaal onderwijs betreffen de kosteloze uitvoering in het kader van schoolactiviteiten, het citaatrecht, de reproductie ten behoeve van het onderwijs en de mededeling via het gesloten-transmissie netwerk van de onderwijsinstelling.

 

Let op! Uitzonderingen gelden enkel met betrekking tot werken die op een geoorloofde wijze openbaar zijn gemaakt. Dit betekent vooreerst dat de auteur moet gekozen hebben zijn werk bekend te maken. Maar het betekent ook dat de uitzonderingen enkel kunnen worden ingeroepen ten aanzien van materiaal uit een legale bron, i.e. materiaal dat is beschikbaar gesteld met de toestemming van de auteur. Hoewel de wetgever het mogelijk heeft gemaakt voor een leerkracht om een film te tonen in de les, moet de leerkracht dus eerst over een legale kopie van de film beschikken vooraleer deze te kunnen tonen aan zijn leerlingen. Je zal je dus niet kunnen beroepen op de uitzonderingen indien je materiaal illegaal van het internet hebt gehaald.

Lees onze juridische handleiding voor meer informatie betreffende het auteursrecht in een digitale leeromgeving.

Een interactieve auteursrecht tutorial ten behoeve van leerkrachten in het onderwijs werd uitgewerkt door Mediawijs.be


Bronnen:
  • Frank Gotzen en Marie-Christine Janssens, ‘Wegwijs in het Intellectueel Eigendomsrecht’ (Vanden Broele, 2014-2015), p. 52.
  • HvJ 10 April 2014, ACI/Thuiskopie, C-435/12.