terug naar overzicht

Mag ik andermans materiaal op een leerplatform plaatsen?

Deskundigheid

De wetgever heeft een auteursrechtelijke uitzondering ingevoerd ten gunste van het gebruik van digitale leerplatformen, zoals SmartSchool. De auteur van een beschermd werk zal zich niet kunnen verzetten tegen de mededeling van zijn of haar auteursrechtelijk beschermd werk wanneer dit gebeurt ter illustratie bij het onderwijs en wanneer deze mededeling plaatsvindt via een gesloten transmissie-netwerk van de onderwijsinstelling. Het gesloten transmissie-netwerk waarnaar verwezen wordt kan een digitaal leerplatform zijn. Dat het netwerk een gesloten karakter moet hebben, verwijst dan weer naar wie toegang kan krijgen tot het platform. Niet iedereen mag immers toegang verkrijgen tot het digitaal leerplatform. Het platform dient bijvoorbeeld te beschikken over een login en paswoord systeem zodanig dat enkel de personeelsleden en leerlingen van de onderwijsinstelling toegang kunnen krijgen tot het materiaal.

 

Om te kunnen genieten van het uitzonderingsregime dienen nog enkele andere, bijkomende voorwaarden in acht genomen te worden. Vooreerst dient de onderwijsinstelling, officieel door de overheid erkend te zijn. Daarenboven moet de mededeling van het werk verantwoord zijn door de nagestreefde, niet-winstgevende doelstelling van de onderwijsinstelling. De mededeling moet met andere woorden bijdragen aan de educatieve doelstellingen van de school. Bovendien mag de mededeling geen afbreuk doen aan de normale exploitatie van het auteursrechtelijk beschermde werk. Hier bedoelt men vooral dat de auteur geen schade mag ondervinden van de ter beschikking stelling van zijn materiaal op het platform. Dergelijke schade kan men beperken door het werk enkel beschikbaar te stellen aan de leerlingen voor wie toegang daadwerkelijk relevant is. Zo kan men de mededeling beperken tot de leerlingen die een bepaald vak volgen of tot de leerlingen die tot een zelfde richting behoren.  Zoals bij elke uitzondering op het auteursrecht geldt ook hier dat er een verwijzing naar de auteur moet opgenomen worden.

 

Let op!  De uitzondering voor het digitaal leerplatform betreft enkel de publieke mededeling van een werk via een digitaal leerplatform en niet de reproductie. Het is dan ook belangrijk dat eens auteursrechtelijk materiaal op een digitaal leerplatform wordt geplaatst, een systeem is voorzien waarop dat materiaal enkel kan worden medegedeeld en niet gereproduceerd. Het bestand mag dus niet gedownload worden. Een download zou immers leiden tot een digitale reproductie van dat werk. Wanneer men materiaal op een digitaal platform eveneens wil kunnen laten downloaden door leerlingen, dan kan dit, maar dient men wel rekening te houden met de meer beperkte auteursrechtelijke uitzondering betreffende de reproductie ten behoeve van het onderwijs. Deze uitzondering bepaalt dat enkel artikelen (integraal of gedeeltelijk), werken van beeldende of grafische kunst, of korte fragmenten uit andere werken, gereproduceerd kunnen worden (of als download ter beschikking kunnen worden gesteld). Overigens dient men met deze beperking ook rekening te houden wanneer auteursrechtelijk materiaal op het platform geplaatst wordt. Inderdaad, ook het plaatsen van materiaal op een digitaal leerplatform noodzaakt het maken van een digitale reproductie. De meest veilige optie is dan ook om digitale leerplatformen enkel te gebruiken voor het plaatsen en beschikbaar stellen van artikelen, werken van beeldende of grafische kunst en korte fragmenten uit andere werken, zoals boeken, muzikale composities en films.

Lees onze juridische handleiding voor meer informatie betreffende het auteursrecht in een digitale leeromgeving.

Een interactieve auteursrecht tutorial ten behoeve van leerkrachten in het onderwijs werd uitgewerkt door Mediawijs.be 


Bronnen:
  • Frank Gotzen en Marie-Christine Janssens, ‘Wegwijs in het Intellectueel Eigendomsrecht’ (Vanden Broele 2015)
  • Marie-Christine Janssens, Hendrik Vanhees en Vinciane Vanovermeire, ‘De intellectuele eigendomsrechten verankerd in het Wetboek Economisch Recht: een eerste analyse’ I.R.D.I 2014/2
  • Mediawijs.be
  • Onderwijs Vlaanderen